Yabancı kamu belgelerinin tasdik zorunluluğunu kaldıran Lahey Sözleşmesi neyi düzenler?

Yabancı kamu belgelerinin tasdik zorunluluğunu kaldıran Lahey Sözleşmesi*

(5 Ekim 1961 tarihinde imzalanmıştır.)

(Sözleşme No. 12)

(*İngilizceden gayriresmî çeviridir!)

Bu sözleşmeyi imzalayan devletler, yabancı kamu belgelerinin diplomatik veya konsolosluk tasdiki zorunluluğunu kaldırma arzularıyla;

Bu amaçla sözleşmeyi akdetmeye karar verdiler ve aşağıdakiler üzerinde anlaştılar:

Kapsam ve Apostil şerhi — Maddeler 1–4

Madde 1

Bu sözleşme, sözleşmeci devletlerden birinin ülkesinde düzenlenen ve başka bir sözleşmeci devletin ülkesinde ibraz edilmesi gereken kamu belgeleri için uygulanır.

Bu sözleşme bakımından kamu belgeleri şunlar sayılır:

A/ devletin yargı sistemiyle bağlantılı bir makam veya görevli tarafından düzenlenen belgeler, savcı, mahkeme kâtibi veya tebligat memuru tarafından düzenlenen belgeler dahil;

B/ idari belgeler;

C/ noter belgeleri;

D/ sicile kayıt gibi resmi tasdikler veya özel bir belge üzerinde tarih ya da imza tasdiki.

Bu sözleşme aşağıdakiler için uygulanmaz:

A/ diplomatik veya konsolosluk görevlileri tarafından düzenlenen belgeler;

B/ doğrudan ticari veya gümrük işlemiyle bağlantılı idari belgeler.

Madde 2

Her sözleşmeci devlet, bu sözleşmenin uygulandığı ve kendi ülkesinde ibraz edilmesi gereken belgeleri tasdikten muaf tutar. Bu sözleşme anlamında tasdik, yalnızca belgenin ibraz edileceği devletin ülkesindeki diplomatik ve konsolosluk görevlilerinin, belgeyi imzalayan kişinin imzasının doğruluğunu, hangi sıfatla hareket ettiğini veya gerektiğinde belge üzerindeki mühür ya da damganın aslına uygunluğunu doğruladıkları resmî işlemleri ifade eder.

Madde 3

İmzanın doğruluğunu, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla hareket ettiğini ve gerektiğinde belge üzerindeki mühür ya da damganın güvenilirliğini doğrulamak için istenebilecek tek resmî işlem, belgeyi düzenleyen devletin yetkili makamınca Madde 4’te açıklanan şerhin uygulanmasıdır.

Önceki fıkrada belirtilen resmî işlem, belgeyi ibraz eden devletin mevzuatı, yönetmeliği veya yerleşik uygulaması ya da iki veya daha fazla sözleşmeci devlet arasındaki bir anlaşma bunu dışlıyor, basitleştiriyor veya belgeyi tasdikten muaf tutuyorsa istenemez.

Madde 4

Madde 3, fıkra 1’de öngörülen şerh, belgenin kendisi üzerine veya ekine konulur ve bu sözleşmeye ekli örneğe uygun olmalıdır.

Şerh, onu düzenleyen makamın resmî dilinde hazırlanabilir. İçindeki standart ifadeler ikinci bir dilde de olabilir. "Apostille (Convention de La Haye du 5 oktobre 1961)" başlığı Fransızca olmalıdır.

Düzenleme, yetkili makamlar ve siciller — Maddeler 5–9

Madde 5

Şerh, belgeyi imzalayan kişinin talebi üzerine veya belgeyi ibraz eden herhangi bir kişinin talebi üzerine düzenlenir.

Usulüne uygun olarak doldurulduğunda, belgeyi imzalayan kişinin imzasının doğruluğunu, hangi sıfatla hareket ettiğini ve gerektiğinde belge üzerindeki mühür ya da damganın aslına uygunluğunu doğrular.

Şerhin imzası, mührü ve damgası her türlü tasdikten muaftır.

Madde 6

Her sözleşmeci devlet, görevleri gereği şerhi düzenlemeye yetkili makamları belirler; bu, Madde 3, fıkra 1’de öngörülen şerhtir. Devlet, onay veya katılma belgesinin ya da kapsamın genişletilmesine ilişkin beyanın tevdi edilmesi sırasında bunu Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirir. Ayrıca bu makamların belirlenmesindeki her türlü değişikliği de bildirir.

Madde 7

Madde 6 uyarınca belirlenen makamların her biri, düzenlenen şerhleri kaydeden bir sicil veya kartotekte aşağıdakileri belirtir:

A/ şerhin sıra numarası ve tarihi;

B/ kamu belgesini imzalayan kişinin adı ve hangi sıfatla hareket ettiği veya imzasız belgeler için mühür ya da damgayı koyan makamın adı.

İlgili herhangi bir kişinin talebi üzerine, şerhi düzenleyen makam, kaydedilen bilginin sicilde veya kartotekte yer alan bilgilerle uyumlu olup olmadığını kontrol etmekle yükümlüdür.

Madde 8

İki veya daha fazla sözleşmeci devlet arasında, imzanın, mührün veya damganın tasdikini belirli resmî işlemlere tabi tutan hükümler içeren bir antlaşma, sözleşme veya anlaşma bulunduğunda, bu sözleşme bunları yalnızca öngörülen resmî işlemlerin Madde 3 ve 4’teki resmî işlemlerden daha sıkı olması koşuluyla ortadan kaldırır.

Madde 9

Her sözleşmeci devlet, bu sözleşmenin tasdikten muafiyet öngördüğü durumlarda, kendi diplomatik veya konsolosluk görevlilerince tasdik işlemleri yapılmasını önlemek için gerekli tedbirleri alır.

İmza, katılım ve yürürlük — Maddeler 10–15

Madde 10

Bu sözleşme, Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı’nın Dokuzuncu Oturumunda temsil edilen devletlerin yanı sıra İrlanda, İzlanda, Lihtenştayn ve Türkiye’nin imzasına açıktır.

Onaylamaya tabidir; onay belgeleri Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilir.

Madde 11

Bu sözleşme, Madde 10, fıkra 2’de belirtilen üçüncü onay belgesinin tevdi edilmesinden sonraki altmışıncı günde yürürlüğe girer.

Sözleşme, daha sonra onaylayan her imzacı devlet için, onun onay belgesinin tevdi edilmesinden sonraki altmışıncı günde yürürlüğe girer.

Madde 12

Madde 10’da belirtilmeyen herhangi bir devlet, bu sözleşmenin Madde 11, fıkra 1 uyarınca yürürlüğe girmesinden sonra buna katılabilir. Katılma belgeleri Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilir. Katılma, yalnızca katılan devlet ile, Madde 15, "D" bendindeki bildirimden itibaren altı ay içinde bu katılmaya itiraz etmeyen sözleşmeci devletler arasında hüküm doğurur. Böyle bir itiraz Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirilir.

Sözleşme, katılan devlet ile katılmaya itiraz etmeyen devletler arasında, önceki fıkrada belirtilen altı aylık sürenin dolmasından sonraki altmışıncı günde yürürlüğe girer.

Madde 13

Her devlet, imza, onay veya katılma sırasında, bu sözleşmenin uluslararası ilişkilerde temsil ettiği tüm ülke üzerinde veya bu ülkenin bir ya da birkaç bölümünde uygulanacağını beyan edebilir. Beyan, sözleşmenin o devlet bakımından yürürlüğe girdiği anda etkili olur. Kapsamın sonradan genişletilmesine ilişkin her bildirim Hollanda Dışişleri Bakanlığına iletilir.

Kapsamın genişletilmesine ilişkin beyan, sözleşmeyi imzalayan ve onaylayan bir devlet tarafından yapılırsa, belirtilen topraklar bakımından Madde 11 uyarınca yürürlüğe girer. Kapsamın genişletilmesine ilişkin beyan, sözleşmeye katılan bir devlet tarafından yapılırsa, belirtilen topraklar bakımından Madde 12 uyarınca yürürlüğe girer.

Madde 14

Bu sözleşme, Madde 11, fıkra 1 uyarınca yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olacaktır; bu, onu daha sonra onaylayan veya katılan devletler için de geçerlidir.

Sözleşme, feshedilmedikçe, yeni bir beş yıllık süre için zımnen uzatılır.

Fesih bildirimi, ilgili beş yıllık sürenin bitiminden en geç altı ay önce Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilmelidir.

Fesih yalnızca sözleşmenin uygulandığı bazı topraklarla sınırlandırılabilir.

Fesih yalnızca bunu bildiren devlet bakımından hüküm doğurur. Sözleşme diğer sözleşmeci devletler bakımından yürürlükte kalır.

Madde 15

Hollanda Dışişleri Bakanlığı, Madde 10’da belirtilen devletlere ve Madde 12 hükümlerine uygun olarak katılan devletlere aşağıdakileri notalarla bildirir:

A/ Madde 6, fıkra 2’de belirtilen belirlenmiş makamlar;

B/ Madde 10’da belirtilen imzalar ve onaylar;

C/ bu sözleşmenin Madde 11, fıkra 1 hükümlerine göre yürürlüğe girdiği tarih;

D/ Madde 12’de belirtilen katılmalar ve itirazlar ile bunların yürürlüğe girdiği tarihler;

E/ Madde 13’te belirtilen kapsam genişletmeleri ve bunların yürürlüğe girdiği tarihler;

F/ Madde 14, fıkra 3’te belirtilen fesih.

Bunun teminatı olarak, usulüne uygun yetkilendirilmiş aşağıda imzası bulunanlar bu sözleşmeyi imzaladılar.

5 Ekim 1961 tarihinde Lahey’de Fransızca ve İngilizce olarak düzenlenmiştir; ihtilaf halinde Fransızca metin esas alınacaktır. Tek bir nüsha olarak hazırlanmış olup Hollanda Hükümeti arşivlerine tevdi edilecektir ve bunun onaylı birer kopyası diplomatik yolla Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı’nın Dokuzuncu Oturumunda temsil edilen devletlerin her birine, ayrıca İrlanda, İzlanda, Lihtenştayn ve Türkiye’ye gönderilecektir.

Ek: Apostil örneği

SÖZLEŞMEYE EK

Apostille örneği

Şerh, kenarı en az 9 cm olan kare biçimindedir.

APOSTILLE

(Convention de La Haye du 5 octobre 1961)

1. Devlet:

Bu kamu belgesi

2. tarafından imzalanmıştır

3. sıfatıyla

4. ve mühür/damga basılmıştır

Onaylandı

5. içinde 6. Tarih

7. tarafından

8. No.

9. Mühür/damga 10. İmza:

*Kaynak: Ulusal Bilgi ve Dokümantasyon Merkezi (NAÇID).