Bir belge yabancı bir devlet nezdinde kullanılacaksa, belge tercümesi ve tasdiki gereklidir.
Belgenin kullanılacağı devletin tercüme ve tasdik şartlarına göre apostil ile tasdik veya belirli ek onayların yapılması istenir.
Belgenin hangi ülkede düzenlendiğine veya nerede kullanılacağına bağlı olarak tercüme ve tasdik şartlarını daha ayrıntılı inceleyeceğiz; her durumda Bulgaristan ilgili senaryoda taraf olacaktır.
İkili ilişkiler mevcutken tercüme ve tasdik
Belgeyi düzenleyen devlet ile belgenin kullanılacağı devlet arasında, belgenin tasdikten muaf tutulmasını öngören medeni hukuk alanında adli yardımlaşmaya ilişkin ikili anlaşmalar bulunduğu durumlarda, yalnızca yazılı tercüme yapılması ve sadece tercümenin kendisinin onaylanması gerekir. Bulgaristan’ın Avusturya, Belarus, Makedonya ve benzeri devletlerle bu tür ikili ilişkileri vardır.
Bununla birlikte, belgenin yurt dışında kullanılmak üzere düzenlenmiş olması şartı korunur, örn.:
- Doğum belgesinin, atılmış imza ve mühürleri tasdik eden dikdörtgen bir damga bulunacak şekilde “Dublike” olarak düzenlenmesi gerekir;
- Adli sicil belgesinin mahkeme mührü ve hâkim ile kâtibin imzası bulunan “Orijinal” olarak düzenlenmesi gerekir.
Lahey Sözleşmesi’ne taraf devletlerde tercüme ve tasdik
Yabancı Kamu Belgelerinin Tasdiki Şartının Kaldırılmasına Dair Sözleşme, taraf devletlerden biri tarafından düzenlenen ve başka bir taraf devlette kullanılacak belgeler bakımından uygulanır. Lahey Sözleşmesi’ne taraf devletler arasında Bulgaristan, İngiltere, Amerika, Almanya, Türkiye ve diğerleri yer alır.
Sözleşme anlamında belge tasdiki, belgedeki imza ve mühürlerin doğruluğunu tasdik eden şekli işlemlerle ilgilidir; yani yine yukarıda açıklanan belgenin yurt dışında kullanılmak üzere düzenlenmesine ilişkin şartlar geçerlidir.
Her iki taraf da Sözleşme’ye taraf devlet olduğunda, belgenin tercümesi ve tasdiki yapılır; bu tasdik ise (doğruluğun şekli işlemleri tamamlandıktan sonra) belgenin apostil ile tasdik edilmesi anlamına gelir.
Anlaşmaların bulunmadığı durumda tercüme ve tasdik
Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan ve Bulgaristan ile ikili ilişkisi bulunmayan bir devlet tarafından düzenlenen belgelerin tercümesi ve tasdiki için, belgelere ilgili düzenleyen devletin Dışişleri Bakanlığı tarafından onay ve ayrıca ilgili ülkedeki Bulgaristan Cumhuriyeti’nin diplomatik veya konsolosluk temsilciliği tarafından onay verilmiş olması gerekir. Bu şekilde hazırlanan belge Bulgarcaya çevrilir ve tercüme onaylanır.
Ters durum da aynıdır; yani Bulgar bir kurum tarafından düzenlenen bir belgenin tercümesi ve tasdiki yapılacak ve bu belgeyle, yürürlükte ikili anlaşması bulunmayan ve Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan bir devlette kullanılacaksa, belgenin tasdiki Bulgaristan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından onay ve belgenin kullanılacağı ilgili yabancı devletin diplomatik veya konsolosluk temsilciliği tarafından onay verilmesiyle gerçekleştirilir.
Her durumda, belgenin kullanılacağı devletin resmî diline yazılı tercüme yapılması gerekir; bu tercüme yeminli tercüman tarafından gerçekleştirilmelidir.
Bulgaristan’da Bulgarcadan yabancı dile yapılan tercümeler Dışişleri Bakanlığı tarafından onaylanır; yabancı dilden Bulgarcaya yapılan tercümeler ise tercümeyi yapan tercüman tarafından noterde tasdik edilir.