Легализација е општ назив за постапките на потврдување со кои службеното потекло на јавен документ може да се признае надвор од државата на издавање. Кога постапката вклучува апостил или друго потврдување, се проверуваат потписот, својството на потписникот и, кога е потребно, печатот. Не се потврдува вистинитоста на наведените факти и приватен документ не станува јавна исправа. Затоа точната постапка не може да се определи само според општ назив како потврда, изјава или диплома.
Како се определува применливата постапка?
Применливиот режим го определуваат четири врски: органот на издавање, државата на издавање, државата на употреба и целта на поднесувањето. Меѓу две држави може да важи договор за правна помош, Хашката конвенција за апостил или целосната дипломатска и конзуларна постапка. За одредени јавни документи во Европската Унија важи и посебно олеснување. Барањата на институцијата примач остануваат важни, особено за преводот и формата на копиите.
Што потврдува апостилот?
Апостилот е стандардна потврда според Хашката конвенција од 1961 година. Тој ја потврдува автентичноста на потписот на јавниот документ, својството во кое дејствувал потписникот и, кога е применливо, потеклото на печатот. Апостилот не ја потврдува содржината на документот.
Секоја договорна страна ги определува органите надлежни за издавање апостил. Издадениот апостил се запишува во регистар со број и датум, за да може да се поврзе со потписникот или со органот чиј печат стои на документот.
Апостил за документи издадени во Бугарија
За документ издаден во Бугарија, надлежниот орган се определува според издавачот и видот на документот. Во рамките на својата надлежност, апостил издаваат областните администрации, Министерството за правда, НАЦИД и Министерството за надворешни работи.
Само насловот на документот не е доволен, бидејќи потврди со слични називи може да бидат издадени од различни органи. Затоа се разгледуваат конкретниот издавач, потписот, печатот, датумот и поднесената форма—оригинал, дупликат, заверена копија или повеќејазичен извод.
Апостил од бугарска областна администрација
Бугарските областни администрации издаваат апостил за акти на градоначалници и општински администрации. Тука спаѓаат многу исправи за граѓанска состојба и адреса, но надлежноста зависи од издавачот, а не само од насловот. Треба да се распознаваат органот, службеното лице што го потпишало документот, датумот и печатот. Дупликат, препис или повеќејазичен извод се оценува во конкретната издадена форма.
Апостил од Министерството за правда
Бугарското Министерство за правда е надлежно за судски акти и нотарски заверки. Судска одлука, уверение за неосудуваност, нотарски заверена изјава, полномошно или нотарски препис може да бара различна подготовка според формата и државата на употреба. Апостилот ги потврдува потписот и службеното својство, но не заменува белешка за правосилност, заверка на препис или друг елемент што му е потребен на самиот акт.
Апостил од НАЦИД
НАЦИД издава апостил за определени образовни и удостоверителни документи од високообразовни установи, институции во предучилишното, училишното и стручното образование и единици на бугарското Министерство за образование. Услугата зависи од видот на документот и издавачот, па актуелниот опфат се проверува на службениот портал, наместо во стар список со години. НАЦИД одржува и електронски регистар за проверка.
Апостил и легализација од Министерството за надворешни работи
Бугарското Министерство за надворешни работи издава апостил за бугарски јавни акти што не се во надлежност на Министерството за правда, НАЦИД или областните администрации. Тоа може да вклучува документи од централни државни органи и други администрации. За држава надвор од режимот на Хашката конвенција, Министерството учествува и во целосната легализациска постапка. Редоследот зависи од државата и органот што го издал документот.
Документи издадени во странство за употреба во Бугарија
Странски документ за употреба во Бугарија го следи режимот на државата на издавање и нејзините применливи правни односи со Бугарија. Кога важи Хашката конвенција, апостилот вообичаено го издава надлежен орган во државата на потекло. Договор за правна помош може да ја отстрани потребата од апостил или дополнителна легализација. Ако не важи ниту еден режим, заверката се врши преку органите на државата издавач и соодветното дипломатско или конзуларно претставништво.
Документи без апостил во Европската Унија
Регулативата (ЕУ) 2016/1191 го укинува апостилот за одредени јавни документи што се поднесуваат меѓу држави членки. Опфатот е ограничен на наведени области како раѓање, брак, живеалиште и неосудуваност; не ги укинува сите формалности за секоја диплома, договор или фирмен документ. Повеќејазичен стандарден образец може да помогне во разбирањето на опфатениот документ, но не е универзална замена за превод.
Превод и заверка на преводот
Апостилот и преводот имаат различни функции. Апостилот го потврдува потеклото на јавниот акт, а преводот ја пренесува содржината на јазикот на примачот. Заверка на преводот, потпис на преведувачот, нотарска заверка или друга форма се избираат според државата и институцијата примач. Бугарски документ за странство не мора секогаш да се преведе или завери токму во Бугарија; решавачки се правилата на крајниот примач.
Документи со електронски апостил
Електронскиот апостил ги содржи истите основни удостоверителни податоци како хартиениот, но се издава и потпишува електронски и се проверува во соодветен регистар. Скениран хартиен документ, електронски потпишан оригинал и датотека со електронски апостил се различни форми. Првичната процена ги опфаќа сите страници, прилози, потписи, печати, кодови и адреси за проверка; барањето за оригинал или заверена копија зависи од постапката.
Како се определуваат подготовката, цената и рокот?
Ла Фит Транс обединува писмен превод, јазична проверка, подготовка на заверени примероци и координација на применливите заверки. Понудата ги зема предвид јазичната комбинација, обемот, читливоста, видот на документот, бројот на примероци, државата на употреба и административните такси. Времето за превод се одделува од рокот на надлежниот орган. Така се добива јасна понуда за навистина потребните услуги без автоматско додавање постапки што не се однесуваат на документот.
Бугарското Министерство за надворешни работи ги опишува режимите за бугарски и странски документи. Хашката конференција ги наведува надлежните бугарски органи за апостил. НАЦИД ги објавува актуелните услуги за образовни документи. Европскиот портал за е-правда ги објаснува олеснувањата за јавни документи во ЕУ.